Utangaçlık duygusu günlük hayatta  ve sosyal hayatta fazlası vakit meseleye dönüşür. Bir çocuğun mahcup olması üstünde fazlası sebepler etkilidir. Ailenin tutum ve davranışları, kalıtsal yatkınlık, kişilik yapısı, sosyal hayat yetersizlik mahcuplık üstünde etkili unsurlardır. Utangaçlık öğrenilebilen bir davranış biçimidir. Çocukların aşırı mahcup olması bir davranış bozukluğudur.

Çocuk kendini düzgün biçimde ifade edemiyorsa ve haklarını savunamıyorsa toplumda bu bireyler pasif bireyler olarak kabul edilir. Bu bireyler çevresi ile göz kontağı kurmaktan kaçınırlar. Çocuklar sahip bulunduğu fazlası davranışı ve alışkanlığı çevresindeki insanları gözlemleyerek öğrenirler. Aile ve dost çevresi çocukların davranışlarının biçimlenmesinde mühim rol oynar. Girişken bir ailenin çocuğu genellikle girişken olur. Ailenin tutumu çocuğun davranışlarında belirleyici rol oynar.

Aile dışında sosyal bir ortamı olmayan çocukların mahcup olması kaçınılmazdır. Anne ve babaların çocuklarını yabancıların yanısıra ufak düşürmesi, çocukların utanmasına sebebiyet verecek davranışlar sergilemesi çocuğun amacıylae kapanık olma halini tetikler. Aşırı koruyucu anne ve baba tutumlarına bağlı olarak çocuklarda ortaya gelen özgüven eksikliği, başarılı olamama korkusu, kendini ifade edememe gibi haller çocuktaki mahcuplığı arttırır. Anne ve babaların çocuklarını sıksık kardeşleri ile kıyaslaması da çocuğun mahcuplığını arttırır.

ÇOCUĞUN UTANGAÇ OLDUĞUNU NASIL ANLARIZ?

Çocukların mahcup bulunduğunu nasıl anlarız? Bu durumun birtakım bulguları var.  Çocuklar dostları arasında sıksık eziliyor ve sıksık dostlarının isteklerini yerine getirmeye çalışıyorsa çocukta mahcuplık duygusu hakim demektir. Akranları ile kaynaşmakta zorluk çeken, başkalarının yanısıra hata gerçekleştirmekten çekinen, karşı cinsle etkileşim kurmakta zorlanan, topluluk önünde konuşmaktan çekinen,  sosyal bölgelerden kaçan, öğretmen soru sorduğunda panikleyen ve yüzü kızaran, gurup etkinliklerinde panikleyen ve fiziksel rahatsızlıklar hayat sürdüren çocukların mahcup bulunduğunu söyleyebiliriz.

ANNE VE BABA OLARAK NELER YAPABİLİRİZ?

Çocuklarda mahcuplık hissinin esası ailede atılır. Utangaçlık hissinin tesiri ile çocuklar kendini toplumda yetersiz ve güvensiz hisseder. Baskıcı ve zor olan tutum sergilemeniz çocuğunuzun sizden utanmasına ve çekinmesine namacıyla olur. Çocuk sizden çekindiği amacıyla fazlası şeyi size anlatmaz. Kızacağınızdan korktuğu amacıyla çok sık yalana başvurur. Çocuklar sizin yanınızda kendini güvende ve huzurda hissetmelidir. Hırsız polis gibi sıksık çocukları sorgulamak, onları cezalandırmak amacıyla fırsat kollamak çocuktaki mahcuplığı tetikleyecektir. Çocuğunuzu sıksık eleştirmeniz ve onlara kızmanız çocuklarınızı sizden uzaklaştıracaktır.

Çocuğunuzu eleştirmeden davranışlarının altında yatan namacıylaleri bulmalısınız. Olumsuz davranışını söndürmeye yönelik davranışlar sergilemelisiniz.  Anne ve baba olarak çocuklarınıza iyi model olmalısınız. Anne ve baba olarak sizler mahcup davranışlar sergilerseniz çocuğunuzda sizi numune alacaktır. Çocuğunuzun yanısıra rahat davranın. Çocuklarda mahcuplık duygusunu yenmek ve özgüvenlerini ilerletmek amacıyla başarılı olabilecekleri ortamlar yaratmak gerekir. Evde çocuklara kesinlikle vazife ve sorumluluklar verilmelidir.